تاندونیتهای شانه یکی از شایعترین مشکلات اسکلتی ـ عضلانی هستند که بسیاری از افراد، از ورزشکاران گرفته تا کارمندان و حتی سالمندان با آن روبهرو میشوند. دردهای ناگهانی شانه، محدودیت در بالا بردن بازو، احساس ضعف عضلانی و دردهای شبانه از علائم آزاردهندهای هستند که نهتنها فعالیتهای روزمره، بلکه کیفیت خواب و تمرکز فرد را تحتتأثیر قرار میدهند. در چنین شرایطی، نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند، زیرا فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین و علمیترین روشهایی است که میتواند بدون جراحی، درد را کاهش دهد، التهاب را کنترل کند و عملکرد طبیعی مفصل شانه را بازگرداند.
تاندونیتهای شانه معمولاً نتیجه التهاب تاندونها در اثر استفاده بیشازحد، حرکات تکراری، وضعیت نادرست بدن یا ضعف عضلات عمقی شانه هستند. بسیاری از افراد تصور میکنند تاندونیت یک مشکل ساده و گذراست، اما اگر درمان نشود، میتواند تبدیل به پارگیهای جدی، دردهای مزمن و محدودیتهای حرکتی طولانیمدت شود. همین موضوع اهمیت فیزیوتراپی تخصصی را دوچندان میکند.
این مقاله با هدف ارائه یک نگاه جامع، دقیق و کاربردی به نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه نوشته شده است؛ روایتی کاملاً تخصصی اما قابلدرک که گامبهگام توضیح میدهد چرا فیزیوتراپی بهترین مسیر درمان این مشکل است، چه تکنیکهایی در آن استفاده میشود و چگونه تمرینات و درمانهای دستی میتوانند جریان طبیعی حرکت و کارکرد عضلات شانه را بازگردانند.
تاندونیت شانه چیست و چه عواملی باعث بروز آن میشود؟
برای درک بهتر نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه، ابتدا باید بدانیم تاندونیت دقیقاً چیست و چرا در این ناحیه از بدن بسیار شایع است. تاندونها بافتهایی هستند که عضله را به استخوان متصل میکنند و نقش بسیار مهمی در انتقال نیرو از عضلات به استخوانها دارند. زمانی که این بافتها ملتهب شوند، اصطلاحاً میگوییم فرد دچار تاندونیت شده است. در ناحیه شانه، تاندونها بسیار درگیر فعالیتهای روزمره هستند، زیرا مفصل شانه یکی از پرتحرکترین مفاصل بدن است. این تحرک زیاد باعث میشود تاندونها در معرض فشارهای تکراری، اصطکاک و استفاده بیشازحد قرار گیرند. شایعترین تاندونهایی که درگیر التهاب میشوند، تاندونهای روتاتور کاف هستند. این گروه عضلانی مسئول تثبیت مفصل شانه و حرکتهای ظریف بازو هستند. یکی از علتهای مهم تاندونیت شانه، حرکات تکراری است. افرادی که کارهای بالاسری انجام میدهند، مثل نقاشان، کارگران ساختمانی یا حتی کسانی که زیاد وسایل را در کابینتهای بالایی قرار میدهند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند. ورزشکارانی که حرکات بالاسری انجام میدهند، مانند والیبال، شنا یا تنیس نیز به دلیل فشار تکراری روی تاندونها بیشتر مستعد تاندونیت هستند. وضعیت بدنی نامناسب نیز از دلایل اصلی این التهاب است. نشستن طولانیمدت پشت کامپیوتر، گردن جلو آمده، شانههای جمع شده و ضعف عضلات بینکتفی باعث میشوند تاندونها در وضعیت نادرست قرار بگیرند و اصطکاک بیشتری روی آنها وارد شود. سن هم نقش مهمی دارد. با افزایش سن، تاندونها رطوبت و خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند و مستعد التهاب و پارگی میشوند. تاندونیت در میان افراد بالای ۴۰ سال بیشتر شایع است. در نهایت، ضربههای مستقیم، استفاده نادرست از عضلات و ضعف عضلات عمقی شانه نیز از عوامل مهم بروز تاندونیت هستند.نشانهها و علائم تاندونیتهای شانه و روشهای تشخیص بالینی
آگاهی از علائم تاندونیت شانه به تشخیص سریع و درمان مؤثر کمک میکند، زیرا هرچه التهاب زودتر کنترل شود، روند بهبود سریعتر خواهد بود- یکی از اولین علائم تاندونیت، احساس درد در قسمت جلویی یا بیرونی شانه است. این درد معمولاً هنگام بلند کردن دست، برداشتن وسیله یا حتی در برخی موارد هنگام خوابیدن روی شانه تشدید میشود.
- یکی دیگر از علائم شایع، محدود شدن دامنه حرکتی است. فرد ممکن است نتواند بازوی خود را بهطور کامل بالا ببرد یا هنگام چرخاندن بازو احساس گرفتگی و درد داشته باشد. این محدودیت حرکتی اگر درمان نشود، میتواند باعث ضعف عضلات شانه و حتی مشکلات ثانویه شود.
- درد شبانه یکی دیگر از نشانههای مهم تاندونیت شانه است. بسیاری از بیماران میگویند هنگام خوابیدن روی شانه، درد بیشتر میشود و این موضوع خواب آنها را مختل میکند. این درد شبانه معمولاً نشانه التهاب شدیدتر است.
نقش فیزیوتراپی در کاهش درد و التهاب تاندونهای شانه
فیزیوتراپی شانه نقش بسیار مهمی در درمان تاندونیتهای شانه دارد و میتواند بدون نیاز به داروهای قوی یا جراحی مشکل را برطرف کند. نخستین هدف فیزیوتراپی کاهش التهاب و درد است. برای این کار، فیزیوتراپیست از تکنیکهای مختلفی مانند درمانهای دستی، ماساژ عمقی روی تاندونها، تکنیکهای رهاسازی بافت نرم و روشهای تحریکی استفاده میکند. این تکنیکها جریان خون را افزایش میدهند و کمک میکنند التهاب کاهش یابد. در مراحل اولیه، گاهی از دستگاههایی مانند اولتراسوند درمانی یا لیزر کمتوان نیز استفاده میشود. این دستگاهها با تحریک سلولی و کاهش التهابات داخلی، روند بهبود را سرعت میبخشند. یکی دیگر از اقدامات مهم فیزیوتراپی، اصلاح الگوهای حرکتی است. بسیاری از تاندونیتها نتیجه حرکات اشتباه یا استفاده نادرست از عضلات هستند؛ بنابراین فیزیوتراپیست تلاش میکند نحوه صحیح بالا بردن دست، قرار دادن شانهها، زمانبندی حرکات و استفاده از عضلات عمقی را به بیمار آموزش دهد. فیزیوتراپی همچنین روی بازیابی کنترل کتف تمرکز میکند. زمانی که کتف در وضعیت نادرستی قرار میگیرد، فشار بیشتری به تاندونهای شانه وارد میشود. با اصلاح موقعیت کتف و تقویت عضلات بینکتفی، فشار از روی تاندونها برداشته میشود و درد کاهش مییابد. در نهایت، ترکیب درمان دستی، تکنیکهای کاهش التهاب، آموزش و حرکات اصلاحی باعث میشود نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه بسیار برجسته باشد و بیمار در مدت کوتاهی بهبود چشمگیری تجربه کند.تمرینات تخصصی برای تقویت تاندونها و بازیابی عملکرد شانه
پس از کاهش درد و التهاب، مرحله دوم درمان آغاز میشود که تمرکز آن بر تقویت تاندونها و عضلات شانه است. این مرحله اهمیت زیادی دارد زیرا اگر فقط التهاب کاهش یابد ولی عضلات ضعیف باقی بمانند، احتمال بازگشت تاندونیت بسیار زیاد خواهد بود.تمرینات سبک
فیزیوتراپیست ابتدا تمرینات سبک و کنترلشده را آغاز میکند. این تمرینات معمولاً شامل حرکات آرام برای افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات عمقی شانه است. عضلات روتاتور کاف که مسئول تثبیت شانه هستند، نقش کلیدی در جلوگیری از عود تاندونیت دارند. این عضلات با تمرینات چرخش خارجی، چرخش داخلی و بالا کشیدن بازو تقویت میشوند.تمرینات کنترل کتف
تمرینات کنترل کتف نیز اهمیت بسیار زیادی دارند. زمانی که کتف در موقعیت صحیح قرار بگیرد، تاندونها در مسیر مناسبی حرکت میکنند و اصطکاک آنها کاهش مییابد. تمرینات تقویت سراتوس قدامی و عضلات رومبوئید به ثبات بهتر کتف کمک میکنند.تمرینات مقاومتی با کش
در مراحل بعدی، تمرینات مقاومتی با کشهای تمرینی یا دمبل سبک اضافه میشود. این تمرینات باعث افزایش قدرت عضلات سطحی و عمقی میشوند و تاندونها را برای فعالیتهای روزمره یا ورزشی آماده میکنند. در نهایت، فیزیوتراپیست با طراحی یک برنامه تمرینی شخصیشده، به بیمار کمک میکند عملکرد کامل شانه بازگردد و فرد بتواند بدون احساس درد کارهای خود را انجام دهد. این مرحله از درمان یکی از مؤثرترین بخشهای نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه است.اصول پیشگیری از عود تاندونیت شانه و اهمیت اصلاح الگوهای حرکتی
پیشگیری از عود تاندونیت یکی از مهمترین موضوعاتی است که باید در روند درمان به آن توجه شود. حتی اگر التهاب برطرف شود، اگر فرد عادات حرکتی غلط خود را اصلاح نکند، احتمال بازگشت درد بسیار زیاد است. اصلاح الگوی نشستن یکی از اولین قدمهاست. نشستن طولانیمدت پشت کامپیوتر، خم شدن بیش از حد گردن به جلو و جمع شدن شانهها به سمت داخل باعث افزایش فشار بر تاندونها میشود. اصلاح این وضعیت، شانه را در یک راستای مناسب قرار میدهد. در افرادی که حرکات بالاسری انجام میدهند، آموزش نحوه صحیح بالا بردن بازو اهمیت زیادی دارد. اگر دست از زاویه نادرست بالا برده شود، تاندونها تحت فشار قرار میگیرند و التهاب مجدداً ایجاد میشود. در ورزشکاران، گرمکردن مناسب و استفاده از تکنیکهای صحیح ورزشی ضروری است. بسیاری از آسیبهای شانه به دلیل اجرای نادرست حرکات ورزشی ایجاد میشوند. تقویت عضلات روتاتور کاف، بینکتفی و عضلات سینه نیز نقش مهمی در پیشگیری دارند. این عضلات توازن حرکتی شانه را برقرار میکنند و از اصطکاک غیرضروری تاندونها جلوگیری میکنند. در نهایت، ایجاد یک برنامه تمرینی منظم و انجام حرکات اصلاحی کمک میکند تاندونها همیشه در بهترین وضعیت قرار داشته باشند و احتمال عود التهاب کاهش یابد.مراحل درمان تاندونیت شانه و نقش فیزیوتراپی در هر مرحله
| مرحله درمان | نقش فیزیوتراپی |
| مرحله اول: کاهش درد | درمان دستی، لیزر تراپی ، اولتراسوند، تکنیکهای کاهش التهاب |
| مرحله دوم: افزایش دامنه حرکتی | حرکات نرمشی، تمرینات کنترلشده، کشش بافتها |
| مرحله سوم: تقویت عضلات عمقی | تمرینات روتاتور کاف، کنترل کتف |
| مرحله چهارم: تقویت عملکردی | تمرینات مقاومتی، برگشت به فعالیت |
| مرحله پنجم: پیشگیری از عود | اصلاح الگوهای حرکتی، توصیههای وضعیتی |
سخن پایانی
تاندونیت شانه مشکلی است که اگر بهموقع و اصولی درمان نشود، میتواند کیفیت زندگی فرد را تحتتأثیر قرار دهد. درد، محدودیت حرکت، ضعف عضلات و اختلال در انجام کارهای ساده روزانه از تبعات این التهاب است. اما خوشبختانه نقش فیزیوتراپی در تاندونیتهای شانه بسیار گسترده و مؤثر است. فیزیوتراپی نهتنها التهاب را کاهش میدهد، بلکه به افزایش دامنه حرکتی، تقویت عضلات عمقی، اصلاح الگوهای حرکتی و جلوگیری از عود دوباره آسیب کمک میکند. توسعه تواناییهای حرکتی و بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره بدون درد، هدف اصلی این درمان است. اگر به دنبال درمانی بدون داروهای قوی، بدون جراحی و با اثربخشی بالا هستید، سرو نقره ای یک کلینیک فیزیوتراپی در سعادت آباد است که با کادر مجرب آماده خدمت رسانی به مراجعین محترم است.سوالات متداول
آیا فیزیوتراپی میتواند تاندونیت شانه را بهطور کامل درمان کند؟
در بسیاری از موارد بله. اگر التهاب شدید نباشد و فرد تمرینات را ادامه دهد، فیزیوتراپی میتواند تاندونیت را بهطور کامل برطرف کند.
درمان تاندونیت شانه معمولاً چقدر طول میکشد؟
بسته به شدت التهاب، معمولاً بین دو تا شش هفته زمان لازم است. در موارد شدیدتر ممکن است مدت بیشتری نیاز باشد.
آیا در هنگام تاندونیت شانه باید استراحت کامل کرد؟
خیر. استراحت مطلق باعث ضعف بیشتر عضلات میشود. فعالیتهای کنترلشده و تمرینات اصلاحی تحت نظر فیزیوتراپیست توصیه میشود.
آیا استفاده از یخ یا گرما در درمان تاندونیت شانه مؤثر است؟
در مراحل اولیه التهاب، یخ معمولاً مؤثرتر است؛ اما در مراحل بعدی ممکن است گرما برای افزایش جریان خون مناسب باشد.